20 câu trắc nghiệm (về hành vi, tư duy phản biện ngôn ngữ) và 1 câu tự luận trả lời ngắn để sinh viên bộc lộ chiều sâu tư duy khi đến với các công cụ AI tạo sinh hiện nay!
Khung phân tích được xây dựng tập trung vào 3 trục cốt lõi: (1) Hành vi và tần suất tương tác với AI; (2) Mức độ hoài nghi khoa học trước hiện tượng ảo giác ngôn ngữ của AI; và (3) Năng lực hiện tại của sinh viên trong việc thiết lập “màng lọc sư phạm” để thẩm định ngữ liệu.
PHẦN 1: MỨC ĐỘ NHẬN BIẾT VÀ TẦN SUẤT SỬ DỤNG AI (Câu 1 – Câu 5)
Mục đích: Định lượng mức độ phổ biến và thói quen tương tác với AI.
Câu 1: Bạn đã từng biết đến hoặc sử dụng các công cụ AI tạo sinh nào dưới đây? (Có thể chọn nhiều đáp án)
ChatGPT (OpenAI)
Claude (Anthropic)
Gemini (Google)
Copilot (Microsoft)
Các công cụ AI tạo hình ảnh/slide (Canva Magic Design, Gamma, Midjourney…)
Khác (Vui lòng ghi rõ): _______________
Tôi chưa từng nghe tới và chưa từng sử dụng công cụ AI nào.
Câu 2: Tần suất sử dụng các công cụ AI trong quá trình học tập và rèn nghiệp vụ sư phạm của bạn là:
Hằng ngày
Vài lần một tuần
Vài lần một tháng
Hiếm khi sử dụng / Chưa từng sử dụng
Câu 3: Bạn bắt đầu sử dụng các công cụ AI tạo sinh từ khi nào?
Ngay từ năm nhất Đại học
Khi bắt đầu học các học phần Phương pháp dạy học chuyên ngành
Khi đi kiến tập / thực tập sư phạm tại trường tiểu học
Mới sử dụng gần đây
Câu 4: Bạn thường dùng AI vào những mục đích nào khi học các học phần Phương pháp dạy học Tiếng Việt? (Có thể chọn nhiều đáp án)
Tìm ý tưởng trò chơi học tập, hoạt động khởi động
Soạn thảo toàn bộ hoặc một phần Kế hoạch bài dạy (Giáo án)
Tạo các ngữ liệu văn bản (Đoạn văn mẫu, bài thơ, câu chuyện kể…)
Giải thích các kiến thức ngữ pháp/ngôn ngữ khó
Thiết kế phiếu bài tập cho học sinh
Khác: _______________
Câu 5: Khi gặp một bài tập rèn luyện nghiệp vụ sư phạm khó, phản ứng đầu tiên của bạn là gì?
Tự suy nghĩ, đọc sách giáo khoa và giáo trình để tìm cách giải quyết.
Thảo luận với bạn bè hoặc hỏi giảng viên.
Nhập ngay đề bài vào AI để xem câu trả lời.
PHẦN 2: MỨC ĐỘ TIN TƯỞNG VÀ HIỆN TƯỢNG “ẢO GIÁC” AI (Câu 6 – Câu 10)
Mục đích: Đo lường mức độ tỉnh táo của sinh viên trước dữ liệu của máy tính.
Câu 6: Mức độ tin tưởng của bạn đối với các kiến thức khoa học (tiếng Việt, toán, tự nhiên xã hội…) do AI cung cấp là bao nhiêu?
Tuyệt đối tin tưởng (AI luôn chính xác)
Phần lớn là tin tưởng (Chỉ kiểm tra lại khi thấy quá vô lý)
Hoài nghi (Chỉ tin khoảng một nửa, luôn cần đối chiếu lại sách giáo khoa/giáo trình)
Rất ít tin tưởng (Chỉ lấy ý tưởng, không dùng số liệu/kiến thức của AI)
Câu 7: Mức độ tin tưởng của bạn đối với chất lượng văn phong, ngôn từ Tiếng Việt do AI tạo ra là:
Rất tốt, văn phong mượt mà, có thể dùng dạy học sinh ngay.
Bình thường, đôi chỗ còn hơi cứng hoặc giống văn dịch thô.
Kém, ngôn ngữ ngô nghê, không phù hợp với môi trường tiểu học.
Câu 8: Bạn đã từng gặp trường hợp AI tự “bịa” ra kiến thức chưa (ví dụ: bịa ra một bài thơ không có thật, trích dẫn sai tác giả, giải sai bài toán)?
Đã gặp rất nhiều lần
Thỉnh thoảng có gặp
Chưa bao giờ gặp (Hoặc tôi không nhận ra là AI viết sai)
Câu 9: Khi AI đưa ra câu trả lời sai hoặc không phù hợp, bạn thường làm gì?
Bỏ qua và chuyển sang tìm kiếm bằng Google truyền thống.
Tiếp tục viết câu lệnh (Prompt) để tranh luận, bắt AI sửa lỗi và giải thích lại.
Chấp nhận kết quả đó vì nghĩ chắc do mình hiểu sai.
Câu 10: Bạn có lo ngại rằng việc dùng AI nhiều sẽ khiến bản thân bị “thao túng tư duy” hoặc lười suy nghĩ độc lập không?
Rất lo ngại, tôi thấy mình đang ngày càng phụ thuộc.
Có lo ngại nhưng chưa biết cách khắc phục.
Không lo ngại, tôi nghĩ mình hoàn toàn làm chủ được công nghệ.
PHẦN 4: HÀNH VI SÀNG LỌC VÀ NĂNG LỰC PHẢN BIỆN NGÔN NGỮ (Câu 11 – Câu 20)
Mục đích: Khảo sát sâu kỹ năng “thẩm định và sửa lỗi” thực tế của sinh viên.
Câu 11: Khi sử dụng một ngữ liệu do AI viết (ví dụ: truyện kể lớp 2), hành vi phổ biến của bạn là:
Sao chép hoàn toàn (Copy-paste) vào giáo án mà không chỉnh sửa.
Chỉ sửa lại các lỗi chính tả, lỗi font chữ hiển thị.
Biên tập lại từ ngữ, cắt ngắn câu văn cho phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh.
Chỉ lấy ý tưởng cốt truyện, tự mình viết lại hoàn toàn.
Câu 12: Theo bạn, lỗi ngôn ngữ nào của AI tạo sinh là nguy hiểm nhất khi dạy cho học sinh tiểu học?
Dùng từ ngữ quá trừu tượng, từ Hán-Việt đao to búa lớn.
Câu văn bị “Tây hóa”, lạm dụng câu bị động (ví dụ: “Bài học được dạy bởi cô giáo”).
Diễn đạt sáo rỗng, lặp từ, thiếu cảm xúc tự nhiên.
Sai kiến thức ngữ pháp cốt lõi hoặc sai chính tả.
Câu 13: Bạn dựa vào cơ sở nào để đánh giá một văn bản do AI tạo ra là “đạt chuẩn sư phạm tiểu học”? (Có thể chọn nhiều đáp án)
Dựa vào Chương trình GDPT 2018 và quy chuẩn Sách giáo khoa hiện hành.
Dựa vào đặc điểm tâm sinh lý và vốn từ vựng của học sinh từng khối lớp.
Dựa vào trực giác và cảm tính cá nhân.
Tôi không có cơ sở cụ thể, thấy xuôi tai là được.
Câu 14: Khi giảng viên yêu cầu viết bài luận hoặc thiết kế giáo án, bạn có dùng AI để “viết thay” không?
Thường xuyên (Dùng AI viết từ đầu đến cuối).
Thỉnh thoảng (Dùng AI viết một vài đoạn khó).
Chỉ dùng AI để dàn ý (Lập đề cương), sau đó tự viết.
Tuyệt đối không.
Câu 15: Bạn đánh giá thế nào về khả năng phát hiện lỗi sai ngôn ngữ/sư phạm trong văn bản AI của bản thân?
Rất tự tin (Tôi nhận ra ngay các lỗi tinh vi của AI).
Khá tự tin (Nhận ra các lỗi rõ ràng, lỗi tinh vi thì khó phát hiện).
Chưa tự tin (Tôi thấy AI viết rất hay nên khó tìm ra lỗi).
Câu 16: Nếu trường/khoa tổ chức các buổi chuyên đề rèn luyện kỹ năng “Đặt câu lệnh (Prompt) và Phản biện dữ liệu AI”, bạn có muốn tham gia không?
Rất muốn tham gia và cho rằng đây là việc cực kỳ cấp thiết.
Có thể tham gia nếu có thời gian rảnh.
Không hứng thú lắm.
Câu 17: Khó khăn lớn nhất của bạn khi thực hiện việc “thẩm định và sửa lỗi” văn bản của AI là gì?
Mất nhiều thời gian để rà soát, gọt giũa lại câu chữ.
Kiến thức nền tảng về Ngôn ngữ học/Phương pháp dạy học của tôi chưa đủ sâu để bắt lỗi AI.
Không biết các tiêu chí rõ ràng để đánh giá văn bản AI.
Câu 18: Khi chấm bài của bạn, giảng viên có phát hiện hoặc nhắc nhở về việc bạn lạm dụng văn phong AI không?
Thường xuyên bị nhắc nhở.
Thỉnh thoảng bị nhắc nhở.
Chưa bao giờ bị phát hiện/nhắc nhở.
Câu 19: Bạn có đồng ý với quan điểm: “Giáo viên tiểu học tương lai bắt buộc phải có năng lực phản biện và biên tập lại sản phẩm của AI” không?
Hoàn toàn đồng ý.
Đồng ý một phần.
Không đồng ý (Vì AI sau này sẽ tự hoàn thiện, con người không cần sửa).
Câu 20: Việc sử dụng AI tạo sinh đã làm thay đổi thời gian tự học của bạn như thế nào?
Giúp tôi tiết kiệm thời gian đáng kể để đầu tư sâu vào kỹ năng giảng dạy thực tế.
Khiến tôi hoàn thành bài tập nhanh hơn nhưng cảm thấy mình ít động não hơn trước.
Không làm thay đổi nhiều.
PHẦN 5: CÂU HỎI TỰ LUẬN NGẮN (Câu 21)
Mục đích: Thu thập ngữ liệu định tính, những “nỗi đau” thực tế hoặc những phát hiện sâu sắc của sinh viên để trích dẫn vào bài báo.
Câu 21: Bạn hãy chia sẻ một ví dụ cụ thể về một lỗi sai (về kiến thức, ngôn từ hoặc tính sư phạm) mà bạn từng phát hiện ra khi yêu cầu AI tạo sinh soạn thảo nội dung dạy học tiểu học. Lúc đó, bạn đã xử lý hoặc sửa lại lỗi sai đó như thế nào?Trả lời: ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Ngọc Sơn (biên soạn)
