Hộp vàng Ngọa Vân – Yên Tử là một bảo vật quốc gia quý hiếm, có niên đại từ thế kỷ XIV thời nhà Trần, hiện đang được lưu giữ và trưng bày tại Bảo tàng tỉnh Quảng Ninh.
Hộp vàng Ngọa Vân – Yên Tử là một bảo vật quốc gia của Việt Nam, đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận vào năm 2018, theo Quyết định số 1821/QĐ-TTg ngày 24/12/2018 về việc công nhận bảo vật quốc gia (đợt 7).
Thông tin chung
Chất liệu: Vàng ta.
Trọng lượng: 56,44 gram (tương đương khoảng 15,04 chỉ vàng).
Kích thước: Chiều cao toàn thân 4,20 cm; đường kính miệng 4,80 cm; đường kính đế 3,50 cm.
Niên đại: Thế kỷ XIV, thời Trần.
Phát hiện: Ngày 21/6/2012 tại thôn Trại Lốc, xã An Sinh, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, trong quá trình thi công đường hành hương lên am Ngọa Vân.
Công nhận: Được Thủ tướng Chính phủ công nhận là bảo vật quốc gia vào cuối năm 2018.
Đặc điểm nghệ thuật và kỹ thuật chế tác
Hộp có hình dáng như một đóa sen đang nở rộ, gồm hai phần: thân và nắp.
Thân hộp: Tạo nổi 11 múi, mỗi múi giống như cánh sen cong tròn; trang trí hoa văn hoa chanh (hoa liên tiền) trên nền văn mây hình khánh.
Nắp hộp:
Hình bán cầu, tiếp giáp với thân tạo thành 11 cánh sen lớn. Giữa nắp là đài sen với 4 lớp cánh xếp đồng tâm (11, 33, 28 và 15 cánh), tạo nên hình ảnh một đóa sen mãn khai.
Kỹ thuật chế tác:
Hộp được gò trên khuôn tạo dáng, phần đế tạo rời sau đó hàn liền với thân. Hoa văn được khắc sau khi dáng hộp đã định hình.
Ý nghĩa văn hóa – tôn giáo
Hộp vàng Ngọa Vân – Yên Tử phản ánh giá trị tư tưởng và đời sống văn hóa tâm linh của thời Trần. Đặc biệt là Phật giáo Trúc Lâm. Việc phát hiện hộp vàng trên con đường hành hương lên am Ngọa Vân, nơi đức vua, Phật hoàng Trần Nhân Tông hóa Phật. Góp phần khẳng định giá trị của di tích am Ngọa Vân, thánh địa của Thiền phái Trúc Lâm. Ngoài ra, hộp vàng cũng phản ánh trình độ kỹ thuật kim hoàn. Trình độ thẩm mỹ và trí tuệ sáng tạo cao của các nghệ nhân thời Trần rất cao.
Trưng bày
Hiện vật đang được trưng bày tại Bảo tàng tỉnh Quảng Ninh. Hộp vàng là một trong những bảo vật quốc gia. Hộp vàng được bảo vệ nghiêm ngặt và thu hút sự chú ý của nhiều khách tham quan.
Dinh Phương (tổng hợp)
