Dù nghe có vẻ giống nhau vì đều là cách di chuyển ngòi bút, nhưng rê bút và lia bút là hai kỹ thuật hoàn toàn khác nhau về bản chất.
Trong hoạt động dạy viết ở tiểu học, chúng ta dễ bắt gặp những cuốn vở luyện chữ với nét chữ bị đứt đoạn, gãy khúc hoặc lem nhem vết mực thừa. Thực trạng này xuất phát từ việc các em chưa thực hiện đúng hai thao tác: rê bút và lia bút.
Nguyên nhân chính là do sự nhầm lẫn, dùng sai thuật ngữ. Hoặc giải thích lẫn lộn giữa hai khái niệm này. Sự mơ hồ này vô tình khiến học sinh tiểu học bối rối. Từ đó, các em nhấc bút sai chỗ hoặc kéo lê ngòi bút sai quy trình.
Phân biệt rạch ròi và hướng dẫn chuẩn xác hai kỹ thuật này là rất cần thiết. Học sinh sẽ làm chủ được tốc độ lẫn khoảng cách di chuyển của ngòi bút. Nhờ đó, nét chữ của các con không chỉ đảm bảo đúng quy chuẩn, sạch đẹp mà còn trở nên thanh thoát, mềm mại và có hồn hơn rất nhiều.
Rê bút là gì?
Là hành động “di chuyển ngòi bút trượt ngược lại trên nét vừa viết”. Rê bút giúp chữ viết có độ liền mạch, tạo độ thanh đậm tự nhiên nhờ sự liên tục của mực.
Khi bạn viết xong một nét, thay vì nhấc bút lên, bạn giữ nguyên ngòi bút trên giấy và đẩy/kéo ngược ngòi bút theo đúng quỹ đạo của nét đó (hoặc một phần của nét đó) để đi đến điểm bắt đầu của nét tiếp theo.
Ví dụ: Khi viết chữ “h”, sau khi bạn viết xong nét khuyết xuôi, bạn rê bút ngược từ dưới chân nét khuyết lên đến gần đường kẻ ngang 2 để bắt đầu viết tiếp nét móc hai đầu.
Lia bút là gì?
Là hành động “nhấc bút lên và không trung” rồi hạ xuống điểm khác. Lia bút giúp trang vở sạch sẽ, các chữ không bị dính vào nhau bởi những đường mực thừa.
Bạn nhấc hẳn ngòi bút rời khỏi mặt giấy, di chuyển tay trên không trung một khoảng nhanh và dứt khoát, sau đó đặt bút xuống một vị trí mới để tiếp tục viết.
Ví dụ: Khi bạn viết chữ “t”, sau khi viết nét móc ngược, bạn lia bút (nhấc bút lên) ra giữa thân chữ để vạch một nét ngang ngắn. Hoặc khi bạn viết chữ “i”, “ô”, “ă”, bạn phải lia bút lên trên để thêm dấu chấm hoặc dấu phụ.
Dưới đây là bảng so sánh nhanh để bạn dễ hình dung:
| Tiêu chí | Rê bút | Lia bút |
| Trạng thái ngòi bút | Ngòi bút luôn chạm vào mặt giấy. | Ngòi bút nhấc lên khỏi mặt giấy. |
| Mục đích | Đè lại nét cũ hoặc tạo nét nối liền mạch mà không làm đứt dòng mực. | Di chuyển sang điểm mới để viết nét tiếp theo mà không để lại vết mực thừa. |
| Đường đi của nét | Nét mới đè lên nét cũ (trùng nhau). | Tạo ra một khoảng không (nét vô hình) giữa điểm dừng và điểm bắt đầu mới. |
Tô Ngọc Sơn
