LÍ LUẬN DẠY HỌC TIẾNG VIỆT Ở TIỂU HỌC là học phần bắt buộc trong chương trình Giáo dục Đại học ở Tiểu học. Học phần sẽ cung cấp và rèn luyện cho sinh viên và học viên nhiều năng lực, phẩm chất đồng thời nâng cao kỹ năng sử dụng Tiếng Việt, nghiệp vụ sư phạm.
Chương trình đào tạo giáo viên tiểu học trình độ đại học của Trường Đại học Đồng Tháp có nhóm môn học Phương pháp dạy học tiếng Việt ở tiểu học gồm ba học phần bắt buộc:
1) Lí luận dạy học tiếng Việt ở tiểu học (02 tín chỉ);
2) Phương pháp dạy học tiếng Việt ở tiểu học 1 (02 tín chỉ);
3) Phương pháp dạy học tiếng Việt ở tiểu học 2 (03 tín chỉ).
Trong đó, học phần Lí luận dạy học tiếng Việt ở tiểu học là học phần nhằm trang bị cho người học những kiến thức lí luận chung về phương pháp dạy học tiếng Việt ở tiểu học làm cơ sở cho việc nghiên cứu các học phần Phương pháp dạy học tiếng Việt ở tiểu học 1 và 2 tiếp theo. Để đáp ứng yêu cầu giảng dạy, học tập, nghiên cứu của giảng viên và sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học theo yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục môn Tiếng Việt và sách giáo khoa Tiếng Việt tiểu học, chúng tôi biên soạn giáo trình Lí luận dạy học tiếng Việt ở tiểu học.
Nội dung giáo trình gồm 6 chương được sắp xếp như sau:
Chương 1. Bộ môn Phương pháp dạy học tiếng Việt ở tiểu học
Chương 2. Cơ sở khoa học của Phương pháp dạy học tiếng Việt ở tiểu học
Chương 3. Chương trình và sách giáo khoa tiếng Việt tiểu học
Chương 4. Các nguyên tắc và phương pháp dạy học tiếng Việt ở tiểu học
Chương 5. Thiết kế Kế hoạch bài dạy môn Tiếng Việt theo định hướng phát triển năng lực học sinh tiểu học
Chương 6. Kiểm tra, đánh giá môn Tiếng Việt ở tiểu học
MỤC LỤC
Chương 1. BỘ MÔN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TIẾNG VIỆT Ở TIỂU HỌC …….1
1.1 KHÁI NIỆM VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TIẾNG VIỆT..1
1.2 ĐỐI TƯỢNG CỦA PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TIẾNG VIỆT…………………3
1.2.1 Nội dung dạy học Tiếng Việt……………………………3
1.2.2 Hoạt động dạy Tiếng Việt của giáo viên…………………4
1.2.3 Hoạt động học tập Tiếng Việt của học sinh……………..4
1.3 NHIỆM VỤ CỦA PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TIẾNG VIỆT5
1.3.1 Nhiệm vụ của phương pháp dạy học tiếng Việt với tư cách là một ngành khoa học………5
1.3.2 Nhiệm vụ của bộ môn phương pháp dạy học tiếng Việt trong trường sư phạm………9
1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TRONG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TIẾNG VIỆT…………………11
1.4.1 Tầm quan trọng của nghiên cứu khoa học trong Phương pháp dạy học tiếng Việt………………11
1.4.2 Yêu cầu của nghiên cứu khoa học trong Phương pháp dạy học tiếng Việt…………………12
1.4.3 Các phương pháp nghiên cứu khoa học trong Phương pháp dạy học tiếng Việt……………..12
CÂU HỎI HỌC TẬP…………………………………………….13
Chương 2. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TIẾNG TIẾNG VIỆT Ở TIỂU HỌC…14
2.1 CƠ SỞ TRIẾT HỌC MÁC – LÊ NIN………………………..14
2.2 CƠ SỞ VIỆT NGỮ HỌC VÀ VĂN HỌC……………………17
2.2.1 Cơ sở Việt ngữ học……………………………………..17
2.2.2 Cơ sở văn học…………………………………………..18
2.3 CƠ SỞ TÂM LÍ HỌC VÀ TÂM LÍ NGÔN NGỮ HỌC…….20
2.4 CƠ SỞ GIÁO DỤC HỌC…………………………………….21
CÂU HỎI HỌC TẬP……………………………………………..22
Chương 3. CHƯƠNG TRÌNH VÀ SÁCH GIÁO KHOA TIẾNG VIỆT Ở TIỂU HỌC………………………..23
3.1 CHƯƠNG TRÌNH MÔN TIẾNG VIỆT Ở TIỂU HỌC………23
3.1.1 Khái quát về chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn trong chương trình ……23
3.1.2 Quan điểm xây dựng chương trình môn Tiếng Việt……25
3.1.3 Mục tiêu của chương trình môn Tiếng Việt 2018………26
3.1.4 Yêu cầu cần đạt về năng lực học sinh………………….28
3.1.5 Những định hướng về nội dung giáo dục và cách trình bày nội dung giáo dục trong ..…31
3.2 SÁCH GIÁO KHOA MÔN TIẾNG VIỆT TIỂU HỌC………35
3.2.1 Quan điểm tiếp cận khi biên soạn soạn sách giáo khoa Tiếng Việt ở tiểu học………………………35
3.2.2 Các nguyên tắc chung biên soạn sách giáo khoa………36
3.2.3 Cấu trúc của sách giáo khoa Tiếng Việt……………….38
CÂU HỎI HỌC TẬP…………………………………………….49
Chương 4. NGUYÊN TẮC, PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT HÌNH THỨC, PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC MÔN TIẾNG VIỆT Ở TIỂU HỌC…………………50
4.1 NGUYÊN TẮC DẠY HỌC TIẾNG VIỆT Ở TIỂU HỌC……50
4.1.1 Khái niệm nguyên tắc dạy học tiếng Việt….…………..50
4.1.2 Các nguyên tắc dạy tiếng Việt ở tiểu học………………50
4.2 PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC TIẾNG VIỆT..58
4.2.1 Khái niệm phương pháp và kĩ thuật dạy học……………58
4.2.2 Các phương pháp và kĩ thuật dạy học tiếng Việt………60
4.3 HÌNH THỨC, PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC TIẾNG VIỆT Ở TIỂU HỌC……………………………………80
4.3.1 Hình thức dạy học tiếng Việt…………………………..80
4.3.2 Phương tiện dạy học tiếng Việt…………………………82
CÂU HỎI HỌC TẬP……………………………………………..84
Chương 5. THIẾT KẾ KẾ HOẠCH BÀI DẠY TIẾNG VIỆT THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH TIỂU HỌC……………………………..85
5.1 XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU VÀ CÁCH VIẾT MỤC TIÊU……..85
5.2 NGHIÊN CỨU SÁCH GIÁO KHOA VÀ TÀI LIỆU LIÊN QUAN ĐẾN BÀI DẠY…………………………87
5.3 LỰA CHỌN PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT, HÌNH THỨC, PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC, CÁCH ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP TIẾNG VIỆT……………………………………..88
5.3.1 Lựa chọn phương pháp, kĩ thuật dạy học………………88
5.3.2 Lựa chọn hình thức tổ chức dạy học……………………89
5.3.3 Lựa chọn phương tiện dạy học…………………………89
5.3.4 Lựa chọn cách đánh giá kết quả học tập của học sinh….90
5.4 KHUNG VÀ CÁCH TRÌNH BÀY KẾ HOẠCH BÀI DẠY…90
5.4.1 Trình bày mục tiêu……………………………………..90
5.4.2 Trình bày các chuẩn bị của giáo viên và học sinh………91
5.4.3 Trình bày các hoạt động dạy học……………………….91
5.4.4 Trình bày các hoạt động tiếp nối……………………….91
THAM KHẢO KẾ HOẠCH BÀI DẠY………………………….92
CÂU HỎI HỌC TẬP……………………………………………101
Chương 6. KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ MÔN TIẾNG VIỆT Ở TIỂU HỌC…………………102
6.1 KHÁI NIỆM, MỤC ĐÍCH ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP TIẾNG VIỆT………………102
6.1.1 Khái niệm đánh giá kết quả học tập tiếng Việt……….102
6.1.2 Mục đích đánh giá kết quả học tập tiếng Việt…………103
6.2 NỘI DUNG, YÊU CẦU, PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT, HÌNH THỨC ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP TV…103
6.2.1 Nội dung, yêu cầu đánh giá kết quả học tập tiếng Việt.103
6.2.2 Phương pháp và kĩ thuật đánh giá…………………….104
6.2.3 Hình thức đánh giá……………………………………109
6.3 HÌNH THÀNH CHO HỌC SINH NĂNG LỰC TỰ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP TIẾNG VIỆT……………111
6.3.1 Biện pháp đặt câu hỏi giúp học sinh tự đánh giá và đánh giá bạn……………………112
6.3.2 Biện pháp hướng dẫn học sinh viết nhật kí……………112
THAM KHẢO ĐỀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ ĐỊNH KÌ…………113
ĐỀ 1: Môn Tiếng Việt lớp 1…………………………………113
ĐỀ 2: Môn Tiếng Việt lớp 2…………………………………117
CÂU HỎI HỌC TẬP……………………………………………120
TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………………121
Tô Ngọc Sơn
